Doorwerth (Doorwerth)
Op deze pagina vindt u
informatie over Doorwerth.
| Ligging | Ongeveer 4 km ten westen van Oosterbeek, voorbij Heveadorp, niet ver van de Rijn. |
| Ontstaan | Precieze datum is niet bekend, maar de oudste
resten dateren van rond 1280. |
| Geschiedenis | Het kasteel, één van de mooiste in
Gelderland, werd in de oorlog zwaar beschadigd, maar is thans volledig
gerestaureerd. De voorgebouwen zijn reeds lang hersteld. In 1910 en
volgende jaren was het na stichting van de vereniging 'De Doorwerth'
met zorg gerestaureerd. Sedertdien deed het onder meer dienst als
legermuseum. Doorwerth is een voorbeeld van een kasteel dat door
geleidelijke groei zijn uiteindelijke omvang bereikte. Het oudste
gedeelte uit ongeveer 1280 had de vorm van een rechthoekige woontoren
met de omvang van de oostvleugel van het kasteel. Deze had zo'n 1,20 m.
dikke muren en was omgeven door water. Rond 1400 werd deze zaalburcht
uitgebreid aan de noordzijde. Omstreeks die tijd komen enige heren voor,
die men bij name kent, onder andere Robert van Dorenweerd, die het goed
als leen opdroeg aan de hertog van Gelre. In de loop van de vijftiende
eeuw werd het complex uitgebreid waardoor vier vleugels een binnenplein
omsloten. Daem Schellart van Obbendorf en zijn vrouw Walrave van Voorst begonnen na hun huwelijk in 1558 met moderniseringen, die het kasteel zijn huidige omvang gaven. Hun achterkleinzoon Johan Albrecht voegde rond 1640 het poortgebouw, koetshuis en stal op de voorburcht toe. In 1667 werd Doorwerth eigendom van de Noordduitse graaf Anton van Aldenburg. Diens nazaten uit de familie Van Aldenburg Bentinck verkochten hun bezit in 1837 aan Jacob A.P. baron van Brakell. Deze begon een omvangrijke hersteloperatie en liet een aantal vertrekken en de slotkapel in neogotische stijl inrichten naar ontwerp van de decorateur Gustave Prot. Alle zeventiende-eeuwse kruisvensters werden vervangen door grote Empire ramen en op de binnenplaats werd een nieuwe ingangsportaal opgetrokken. De zuidwesttoren werd herbouwd. Toen Van Brakell in 1878 overleed, was het alweer gedaan met de nieuwe bloeiperiode en trad het verval wederom in. Op foto's uit de jaren 1900-1910 is te zien hoe snel het gebouw in die jaren verder achteruit ging. Kapotte ramen, gaten in de daken, afbrokkelend muurwerk. De redding kwam van de zijde van een initiatiefrijke particulier: de oud-artillerie officier en oudheidkundige Frederic Adolph Hoefer. Hij kocht het kasteel in 1910, schonk het aan de door hem opgerichte Vereniging 'De Doorwerth', zamelde geld in en begon een grote restauratie die tot 1915 duurde, waarbij de negentiende-eeuwse wijzigingen van Van Brakell ongedaan werden gemaakt. Deze restauratie onder leiding van architect Jos.Th.J.Cuypers leverde heftige polemieken op. De tegengestelde standpunten van het behouden van historische ontwikkelingen versus het terugbrengen van het monument in een voormalige toestand spitsten zich toe op het toegangsportaal van de oostvleugel en de gang tegen de zuidvleugel, beide aan de binnenplaats van het kasteel. Voorzitter Hoefer en de door de vereniging ingeschakelde architecten waren uit historische overwegingen voor behoud in de toenmalige staat; De Stuers en P.J.H. Cuypers sr., ingeschakeld als adviseurs van de minister, waren uit esthetische overwegingen voor sloop, hetgeen uiteindelijk geschiedde. De kwestie Doorwerth vormde de aanleiding voor de Nederlandsche Oudheidkundige Bond om algemene restauratiebeginselen te formuleren. Deze hebben de basis gelegd voor de huidige restauratiepraktijk in ons land. De grootste klap kreeg de Doorwerth in het najaar van 1944 toen het kasteel veranderde in een troosteloze ruïne ten gevolge van geallieerde beschietingen en Duitse vernielingen. De zuidvleugel werd weggevaagd en van de andere vleugels en de bijgebouwen bleef het muurwerk als karkas min of meer overeind. Al in 1946 stond het de Vereniging De Doorwerth duidelijk voor ogen wat er moest gebeuren. Men nam de beslissing tot restauratie over te gaan. De consequenties van die beslissing deden het debat van 1911 verbleken. Men koos voor reconstructie van de in puin gelegde zuidvleugel en zuidwesttoren. Dit besluit moeten wij zien tegen de achtergrond van het tijdsbestel van de naoorlogse jaren. In de tijd van de wederopbouw koos men voor reconstructie ten einde een historische breuk te voorkomen en om de historische identiteit van het complex te behouden. Consequent werden detailleringen in muren, vloeren, plafonds, ramen en deuren teruggebracht of hersteld. Na tien jaar nam de restauratie een dusdanige omvang aan, dat in 1956 werd overeengekomen om de directie van de restauratie over te dragen aan de Stichting Vrienden der Geldersche Kasteelen. |
| Eigenaar/Bewoners | Stichting Vrienden der Geldersche Kasteelen. |
| Huidige doeleinden | De stichting heeft de noord- en de oostvleugel
ingericht en opengesteld in combinatie met museum Veluwezoom en het in
de zuidvleugel gevestigde Museum voor Natuurbeheer. De gemeente gebruikt het kasteel als trouwlocatie |
| Toegankelijk | Landgoed toegankelijk, het huis en omgeving
zijn toegankelijk voor het publiek. |
| Foto's | Foto 2 (eigen collectie) Poortgebouw gezien vanaf de binnenplaats Foto 3 (eigen collectie) Blik op het kasteel vanuit de binnenplaats Foto 4 (eigen collectie) Blik op de toren vanuit de binnenplaats Foto 5 (eigen collectie) Blik omhoog vanuit de entree Foto 6 (eigen collectie) Zicht op het kasteel vanuit het zuiden Foto 7 (eigen collectie) Zicht op de zuidoostgevel Foto 8 (eigen collectie) Zicht op de oostgevel Foto 9 (eigen collectie) Zicht vanaf de dijk op het kasteel Foto 10 (Geldersche Kasteelen) Zicht op het kasteel vanuit het westen Foto 11 (Geldersche Kasteelen) Het kasteel eind 19de eeuw Foto 12 (Geldersche Kasteelen) Voorjaar 1945, het restant van kasteel Doorwerth Foto 13 (Geldersche Kasteelen) Voorjaar 1945, restant gezien vanuit het westen Foto 14 (Geldersche Kasteelen) De oostvleugel tijdens restauratie. Foto 15 (Frank Kersten) Oude anzichtkaart Foto 16 (GE van Diest) Poortgebouw met brug |
| Bronnen | Stichting Vrienden der Geldersche Kasteelen
– “Geldersche Kasteelen, tot defensie en eene plaissante
wooninge” Allert de Lange - Gids voor "De Nederlandse Kastelen en Buitenplaatsen" |
|
|
