Dorth (Gorssel)

Op deze pagina vindt u informatie over Dorth.

Ligging Ten noordoosten van Joppe, aan de Dortherbeek, rechts aan de doorgaande weg naar Bathmen, maar nog op Geldersch grondgebied.
Ontstaan Een eerste vermelding van het huis vinden we in 1311 als het goed, door huwelijk,  in het bezit komt van het geslacht Van Heeckeren. Aanvankelijk Van Heeckeren genaamd Dorth, later uitsluitend Van Dorth.
Geschiedenis Vroeger moet hier een sterke burcht gestaan hebben, een grensvesting van Gelre tegen het Oversticht. Curieus is het feit dat behalve het Huis Dorth ook sprake is van een Hof Dorth, die dan ook nog op het gebied van het Oversticht gelegen was, om de verwarring nog groter te maken. Ook de Hof Dorth bestaat nog steeds, zij het dat die momenteel bekend is onder de naam De Meyer.
De Hof is de oudste van de twee en de vroegere bezitters zijn mogelijk leden van het geslacht van Dorth, dat dan al vrij vroeg moet zijn uitgestorven, want de eerst bekende eigenaar is in 1311 Eliger van Heeckeren, die mogelijk door huwelijk in het bezit van het goed is gekomen. Zijn nazaten zullen zich aanvankelijk Van Heeckeren genaamd Van Dorth, later uitsluitend Van Dorth gaan noemen. De familie Van Dorth tot Medler stamt er rechtstreeks vanaf. 
In de twisten tussen de Heeckeren's en de Bronkhorsten kozen de heren van Dorth haast vanzelfsprekend de zijde van de Heeckeren's. Hierdoor moest men ook beleven dat het huis in 1373 door troepen van de tegenpartij ingenomen werd. Zeker zal er schade zijn aangericht, want in 1379 werd Hendrik van Dorth beleend met "sijn huys te Dorte met den voorborcht, als 't gelegen ende nu getimmert is ofte getimmert mag worden". Opgetrokken of gebouwd zouden wij nu zeggen.
Wanneer Diederick van Dorth in 1625 de ogen voor eeuwig sluit, laat hij slecht een dochter Isabella na. Die trouwde op stand met Adriaan Balthasar graaf Zu Flodroff en van dit echtpaar is bekend dat zij een zeer grote staat op Dorth hebben gevoerd.
De overlevering vertelt ons dat zij zich voortbewogen in een koets, getrokken door een zesspan. Speciaal daarvoor was de straatweg naar Zutphen, de Dortherdijk, voorzien van verbredingen, waar eventuele tegenliggers zich bijtijds konden terugtrekken wanneer het grafelijk gerij naderde. Op den duur kon dit alles geen stand houden en zij zagen zich in 1653 genoodzaakt om alles aan hun zoon Willem Adriaan Frederik over te doen, inclusief een schuld van ƒ 150.000,- , voor die tijd een enorm bedrag.
Na hen wisselt het landgoed nogal eens van eigenaar, hetgeen het onderhoud niet ten goede zal zijn gekomen. Wanneer Laurens Kleyn in 1833 het kasteel koopt, laat hij het terstond afbreken en vervangen door een negentiende-eeuwse villa, waaraan een zuilenportiek nog enig aanzien gaf. Dit huis heeft zijn eeuwfeest niet kunnen vieren. Na Laurens Kleyn volgden meerdere bezitters en één van hen liet dit huis opnieuw verwaarlozen.
Wanneer Gustaaf Otto Frederik ridder Huyssen van Kattendyke in 1927 het landgoed koopt, is door de verkoop van  landerijen,  weinig van het oude landgoed over. Het huis verkeerd in slechte staat en wordt wederom gesloopt. Het huidige achttiende-eeuwse landhuis is ervoor in de plaats gekomen.
In de jaren 50 werd het huis gebruikt voor kindervakanties waar menig hedendaagse volwassenen een leuke tijd heeft beleefd.
Eigenaar/Bewoners Sinds 1986 Vereniging tot Behoud van Natuurmonumenten in Nederland
Huidige doeleinden Het huis wordt verhuurd voor privé bewoning.
Toegankelijk Landgoed toegankelijk, het huis en directe omgeving zijn niet toegankelijk voor het publiek.
Foto's Foto 1 (Jan Harenberg) De vroegere villa huis Dorth
Foto 2 (Jan Harenberg) Het huis Dorth voor de afbraak in 1927
Foto 3 (Jan Harenberg) Het nieuwe huis Dorth gebouwd in 1928
Foto 4 (eigen collectie) De achterzijde van het huis gezien vanaf de openbare weg
Foto 5 (eigen collectie) Voorzijde van het huis
Foto 6 (eigen collectie) Huis gezien vanaf de oprit
Foto 7 (eigen collectie) Toegangspilaar bij de oprit.
Bronnen Jan Harenberg -  "Eens bolwerk van de adel, kastelen en landhuizen in de Achterhoek en Liemers"