Huis Te Aerdt (Herwen)

Op deze pagina vindt u informatie over Huis Aerdt.

Ligging Ten zuidoosten van Zevenaar in het plaatsje Herwen.
Ontstaan De geschiedenis van dit goed gaat terug tot 1348 als het in leen gegeven wordt aan Willem van Rees.
Geschiedenis Op het zogeheten Gelders Eiland staat het huis Aerdt op een terrein, door drie wegen omsloten. Merkwaardigerwijs ligt het dichter bij Herwen dan bij Aerdt en men moet het huis dan ook niet verwarren met het inmiddels verdwenen kasteel Aardenburg, dat inderdaad dichterbij Aerdt gelegen was.
Ten oosten van het tegenwoordige huis vinden we een omgracht gedeelte en mogelijk heeft daar de voorganger van het kasteel gestaan. Dat heeft dan een andere naam gehad, namelijk Ter Cluse, maar van dit huis is niets overgebleven. Ongeveer op deze plek zou in de vroege middeleeuwen een kapel gestaan hebben, genaamd de Cluse.  Ricolt en Gadert van Herwen stichtten hier een burcht, die zij de borch ter Cluse noemden, ter onderscheiding van Alden Hoff, hun vroegere kasteel. Ook is sprake van 't guet tot Aerde.
In 1348 werd dit in leen gegeven aan Willem van Rees, heer van Heeshuysen onder Elten en de laatste Van Rees, weer een Willem, die het van zijn eveneens Willem geheten vader geërfd had, wordt beleend in 1440. Vóór 1430 moet het slot verwoest zijn in de twisten tussen de Heeckeren's en de Bronckhorsten en later weer herbouwd. In 1481 zien we Johan van der Horst, oomzegger van Willem van Rees, als nieuwe bezitter. In de troebelen van de Tachtigjarige Oorlog, met name in 1599, wordt het kasteel Ter Cluse opnieuw verwoest, hoogstwaarschijnlijk door Staatse troepen.
De erven Van der Horst willen wel van de puinhopen af en in 1646 verkopen zij "een secker bouwinge genant die Cluise" aan Walraven van Steenhuys. Van een kasteel is geen sprake meer en het is voor Van Steenhuys weggelegd om een nieuwe te bouwen en dat doet hij dan ook in 1652.
Slechts drie generaties Van Steenhuys bezitten Aerdt, en wanneer Joost in 1722 kinderloos overlijdt, is zijn oomzegger Alexander Walread Diederik van Hugenpoth zijn erfgenaam, wel op voorwaarde dat hij moet overgaan tot het katholicisme.
Van zijn tante Van Steenhuys, Barbara Antoinette de Fourneau, dochter van de graaf van Crucquenbourg erfde hij helemaal niets tengevolge van een onvolkomenheid in haar testament en uit kwaadheid hebben de Van Hugenpoth's de Crucquenbourgse familieportretten op Aerdt laten verzagen tot beddenplanken!
De laatste Van Hugenpoth op Aerdt, baron Alexander Wilhelmus, stierf in 1859; zijn weduwe, Cornelia Maria barones van Wijnbergen, bleef tot haar dood in 1881 op Aerdt wonen. Het huis werd daarna niet meer bewoond.
Hun dochter Maria Francisca Xaveria, echtgenote van Gijsbertus Henricus Wilhelmus Laurentius baron van Dorth tot Medler, erfde Aerdt. Het was hun dochter Mathilde Zenobie Theodora Maria, gehuwd met Jhr. Jan Lodewijk Eduard Marie de Kuyper, die op haar beurt het huis Aerdt erfde.
Tijdens de Tweede Wereldoorlog werd het huis gebruikt door de Duitse militairen, die een deel van het dak verwijderden om een uitkijkpost te krijgen, zodat het huis onbewoonbaar werd.
Jhr. Mr. Gijsbert E.F.J. de Kuyper, zoon van bovengenoemd echtpaar, droeg in 1961 het kasteel met de linkervleugel over aan de Stichting Vrienden der Geldersche Kasteelen, die zeven jaar later ook de rechtervleugel verwierf. Na een restauratie in de jaren 1962-1969, waarbij de kruisvensters werden teruggebracht en drie privaatkokers opnieuw werden aangebracht, wordt huis Aerdt door de stichting verhuurd en is het thans ingericht als informatiecentrum voor het natuurgebied 'De Gelderse Poort'.
Het eenvoudige huis met een opvallend hoog schilddak heeft sinds de bouwtijd weinig aanpassingen gekend. Alleen het interieur en oorspronkelijke kruisvensters werden aangepast in de achttiende en negentiende eeuw. Opvallend is de open galerij die de linker zijvleugel vormt. De getorste houten kolommen die het dak dragen, hebben hun oorspronkelijke paarsrode kleur. Aan de rechterzijde wordt het voorplein begrensd door het koetshuis. De plataan op het voorplein, die hoog boven het huis uittorent, is even oud als het huis.
Eigenaar/Bewoners Stichting Vrienden der Geldersche Kasteelen./ Familie Hensen
Huidige doeleinden In gebruik als informatiecentrum voor het natuurgebied De Gelderse Poort.
Mogelijkheden voor ontvangsten, diners en huwelijksvoltrekkingen.(INFO) of (INFO)
Toegankelijk Het bezoekerscentrum is voor publiek toegankelijk van woensdag t/m zondag van 10.00 tot 17.00 uur. (deels in hoofdgebouw , deels in koetshuis).
Foto's Foto 1 (Geldersche Kasteelen) achterzijde huis
Foto 2 (Geldersche Kasteelen) voorzijde huis
Bronnen Jan Harenberg -  "Eens bolwerk van de adel, kastelen en landhuizen in de Achterhoek en Liemers"
Stichting Vrienden der Geldersche Kasteelen – “Geldersche Kasteelen, tot defensie en eene plaissante wooninge”
Familie Hensen