Huis Bergh ('s-Heerenberg) 

Op deze pagina vindt u informatie over Huis Bergh.

Ligging

Aan de westzijde van 's-Heerenberg.

Ontstaan

Er is sprake van de heren van Bergh in 1064, die moeten afstammen van Constantinus de Melegarde.

Geschiedenis

 

Eigenaar/Bewoners

Huidige doeleinden

Het stadje 's-Heerenberg wordt gedomineerd door één van de best bewaarde middeleeuwse kastelen van Gelderland, het stamhuis van de heren van Bergh, sedert 1486 graven. Geen kasteel in het oostelijk deel van Gelderland laat ons meer van de Middeleeuwen proeven dan dit gebouwencomplex.
Meerdere geslachten hebben de naam "Van den Bergh" gevoerd; de oudste moeten afstammen van Constantinus de Melegarde, van wie sprake is in 1064, maar of dit via mannelijke, danwel vrouwelijke afstamming is gegaan, is onduidelijk. Constantinus moet afkomstig zijn geweest uit Nedersaksen en wel uit Malgarten oftewel Melegarde bij Osnabrűck. Een andere theorie is, dat de heren van Bergh uit een jongere tak van de graven van Zutphen stammen, die eveneens hun wortels in Nedersaksen hebben, maar dit wordt thans minder waarschijnlijk geacht.
Constantinus de Monte, in het Nederlands Constantijn van Berg komt voor in 1105 en ook kennen we zijn zoon en zijn kleinzoon, Rabodo I en Rabodo II. Pas met Constantinus' achterkleinzoon Hendrik (1207-1245) komt wat meer helderheid. De heren van Bergh zijn er door een gerichte huwelijkspolitiek in geslaagd om hun bezit uit te breiden en vooral het huwelijk van Willem I in 1348 met Sophia van Bylandt was succesvol: zij bracht de heerlijkheid Bylandt met Millingen en Pannerden mee, alsmede haar belangen in Montferland. Met hun kleindochter Sophia stierf dit geslacht uit.
Sophia trad in 1395 in het huwelijk met Otto van der Leck, heer van Hedel. Hij stamde uit het huis Polanen, een jongere tak van het huis Duivenvoorde, dat zelf weer een jongere tak van de Van Wassenaer's was. Hun nazaten noemden zich Van Bergh.
Dit geslacht stierf in rechte lijn uit in 1611 met Herman en alles vererfde op zijn dochter Maria Elisabeth Clara, die in 1625 met haar neef Albert van den Bergh trouwde. Het huwelijk bleef kinderloos en na haar dood in 1633 hertrouwde Albert met Madeleine de Cusance. Zijn zoon Oswald II Albert Frans overleed eveneens kinderloos en zijn zuster Maria Clara volgde hem op. Zij was de echtgenote van vorst Maximiliaan van Hohenzollern-Sigmaringen. Hun nazaat Johan Baptist von Hohenzollern deed de boel over aan zijn zuster Johanna Josephina Antonia, die in 1749 in het huwelijk getreden was met hun neef Karl Friedrich von Hohenzollern-Sigmaringen.
Het was Wilhelm August von Hohenzollern-Sigmaringen die al zijn Nederlandse bezittingen, waaronder het kasteel Bergh, in 1912 aan de Twentse industrieel Jan Herman van Heek verkocht. Deze bracht het kasteel met de daarin bevindende kunstverzamelingen en het bijbehorende grondbezit in 1946 onder in de "Stichting tot Instandhouding van de Goederen en Rechten van het Huis Bergh".
Het grootste deel van het 650 hectare groot grondbezit werd in 1984 verkocht aan de "Vereniging tot Behoud van Natuurmonumenten in Nederland".
De oorsprong van het kasteel was een ronde tufstenen toren, waarvan de fundering is teruggevonden. De huidige vierkante toren, de donjon, werd in de viertiende eeuw gebouwd, waarna de overige gebouwen allengs volgden.
Tot twee maal toe werd de woonvleugel in 1735 en in 1939 door brand geteisterd. Gelukkig kon men bij de brand in 1939, dankzij de hulp van de plaatselijke inwoners, veel van de inventaris redden. Het kasteel is als een phoenix uit de as herrezen, zoals men dat zo dichterlijk noemt en vertoont zich nu weer in oude glorie.

Toegankelijk

Het kasteel is opengesteld voor het publiek. (INFO)

Foto's

Foto 1 (eigen collectie) Kasteel gezien vanaf de binnenplaats (2001)
Foto 2 (eigen collectie) 
Foto 3 (eigen collectie)
Foto 4 (eigen collectie) De munttoren op de binnenplaats
Foto 5 (eigen collectie) Poortgebouw 
Foto 6 (GE van Diest) 
Foto 7 (GE van Diest)

Bronnen

Stichting tot Instandhouding van de Goederen en Rechten van het Huis Bergh
Jan Harenberg -  "Eens bolwerk van de adel, kastelen en landhuizen in de Achterhoek en Liemers"
Jan Harenberg - "Kastelen in Oost-Gelderland"