Nijenbeek (Voorst)
Op deze pagina vindt u
informatie over Nijenbeek.
| Ligging | Aan een dode arme van de IJssel, 3 km ten noordoosten van Voorst. |
| Ontstaan | In 1296
vinden we een vermelding van het kasteel gebouwd op een eiland in de IJssel. |
| Geschiedenis | Het kasteel is
vooral bekend door de gevangenschap in 1364 van Hertog Reinald van
Gelre, bijgenaamd 'de dikke hertog'. Zijn broer Eduard, die zich van de
macht had meester gemaakt, zette Reinoud op de Nijenbeek in verzekerde
bewaring. Maar hij genoot er zo'n goede verzorging, dat hij na enige
tijd niet meer in staat was de Nijenbeek door de deur te verlaten,
vanwege zijn omvang. Van het kasteel dat veel groter geweest is, maar in de zestiende eeuw afgebroken werd, rest nog een vierkante toren. In de achttiende eeuw raakt het gebouw in verval omdat de eigenaren ergens anders een huis bewonen en wordt het verhuurd. Dit is op te maken uit een geografische beschrijving van de Provincie Gelderland uit 1772; 'Tegenwoordig ziet er dit Huys oud en vervallen uit' Na de dood van Johan Derck van Steenbergen in 1713 kwam het kasteel in het bezit van zijn zuster Johanna Elisabeth die in 1714 gehuwd was met Dirck Johan van Stepraedt. Uit dit huwelijk kwamen twee dochters voort waarvan Maria Agnes, de oudste, huwde met Willem Caspar Franz van Doornick genaamd Ulft to Wohnung. Dit huwelijk leverde één kind, Johanna Elisabeth. Zij trouwde in 1765 met Herman Adolf von Nagel-Vornholz. Samen bezaten zij meer dan tien kastelen, die mogelijk meer last dan lust waren. Het jonge echtpaar besloot enkele huizen te verkopen waaronder de Nijenbeek. In 1778 wordt Willem Anne Schimmelpenninck van der Oye (zie ook huize De Poll)de nieuwe eigenaar van de Nijenbeek en breken er betere tijden aan voor het huis. Er wordt een ingrijpende restauratie uitgevoerd waarbij de derde verdieping, waar de ridderzaal gelegen is, verhoogd werd, een nieuwe borstwering werd gemetseld met grote vierkante openingen. Tevens werden de kruisramen vervangen door schuiframen, dit werd echter later weer tenietgedaan. Hierna werden regelmatig herstelwerkzaamheden uitgevoerd zoals in 1892 en 1901. In 1945 werden de muren van de Nijenbeek drastisch op de proef gesteld. Geallieerde legers bestookten het gebouw van de oostelijke oevers van de IJssel om de Duitsers te verdrijven die zich er verschanst hadden. Bij deze beschietingen verloor de toren zijn negentiende-eeuwse piramidedak en werd het in de zestiende eeuw aangebouwde gedeelte volkomen weggevaagd. In afwachting van restauratie werd een nooddak aangebracht, doch door verrotting is dit al jaren verdwenen. Weer en wind hebben nu vrij spel. Op de bovenkant heeft zich boomgroei ontwikkeld, waardoor de muren losgewrikt worden. Huidige eigenaar is Barones Van Lynden, zij erfde het kasteel in 1991 van Baron Schimmelpenninck van der Oye, voormalig Commissaris der Koningin in Utrecht. De baron droeg altijd goede zorg voor het historisch monument. Of de Nijenbeek ooit nog in aanmerking komt voor restauratie is ons niet bekend, maar hopelijk breken er voor dit huis betere tijden aan zodat het bewaard kan blijven als een stuk uit de Gelderse geschiedenis. |
| Eigenaar/Bewoners | Barones Van
Lynden |
| Huidige doeleinden | Ruïne |
| Toegankelijk | Daar het gebouw
is slechte staat verkeerd is het ten strengste verboden het terrein te
betreden. Het gebouw is echter wel van enige afstand te bezichtigen. |
| Foto's | Foto 2 (Jan Harenberg) Huis omstreeks 1923 Foto 3 (eigen collectie) Foto 4 (Jan Harenberg) Huis omstreeks 1923 Foto 5 (Jan Harenberg) Huis omstreeks 1923 Foto 6 (eigen collectie) Zijgevel met vroeger ingang Foto 7 (eigen collectie) De kapot geschoten zijvleugel waar de ingang zich bevond Foto 8 (eigen collectie) De vroegere ingang Foto 9 (Jan Harenberg) Prent van het huis Foto 10 (Jan Harenberg) Huis omstreeks 1923 |
| Bronnen | Allert de Lange
- Gids voor "De Nederlandse Kastelen en Buitenplaatsen" Jan Harenberg - "Kastelen rond Zutphen II" (kleine Monumenten reeks) |